image
تاریخ : 2015/08/26 نویسنده : h.gh دیدگاه : 0

روایی ملاکی که از با نام های دیگری نظیر روایی معیار و روایی تجربی نیز یاد شده است نشان می دهد که نمره های یک ابزار اندازه گیری تا چه اندازه با یک متغیر مستقل بیرونی (ملاک)، که گمان می رود رفتار یا خصیصه مورد نظر را به طور مستقیم اندازه می گیرد مرتبط هستند.
روایی ملاکی با توجه به ماهیت ملاک به دو نوع تقسیم می شود: روایی پیش بین و روایی همزمان

روایی ملاکی پیش بین

مقیاسی که بتواند در مورد رفتاری که برای آن تهیه شده است پیش بینی دقیققی به عمل بیاورد از روایی پیش بین برخوردار است.
به عنوان مثال، مربیان علاقه مندند از نتایج مقیاس برای پیش بینی برخی پیامد های آتی مانند موفقیت در مدرسه و یا در یک شغل استفاده کنند. روال اساسی برای مشخص کردن روایی پیش بین عبارت است از : (۱) اجرای مقیاس

(۲)صبر کردن تا زمانی که عملکرد پیش بینی شده به وسیله مقیاس مورد نظر اتفاق بیافتد.

(۳) مرتبط ساختن یا همبستگی دادن نمره های مقیاس و عملکردهای واقعی که مقیاس برای پیش بینی آنها طراحی شده بود.
این نوع از روایی ملاکی به معیاری در آینده برمی گردد که با مقیاس مربوطه همبستگی دارد.

روایی ملاکی همزمان

در روایی همزمان، اطلاعاتی درباره همبستگی بین نمره های مقیاس و یک اندازه ملاکی که در همان زمان در دسترس است گردآوری می کنند. در این نوع روایی ملاکی، ملاک همزمان وجود دارد.
روال ایجاد روایی همزمان با برگزاری آزمون پیش بین اندازه گیری شود.
استنباط ۵ نکته از تعاریف فوق :
۱- محقق متغیر A را در نمونه معینی اندازه می گیرد.
۲- با اطلاع از اندازه های متغیرA، منطقا می توان اندازه های متغیر B را پیش بینی کرد یا برعکس اندازه های متغیرA را می توان با اطلاع از اندازه های متغیرB (که قبلا اندازه گیری شده است) پیش بینی نمود.
۳- متغیرB با ابزاری که روایی و پایایی آن مورد تایید است اندازه گرفته می شود.
۴- اندازه های متغیرB به منزله ملاکی برای قضاوت درباره روایی ابزاری است که A را سنجیده است.
۵- هرچقدر همبستگی بین دو متغیر A وB بیشتر باشد روایی ملاکی ابزاری که A را سنجیده است بیشتر خواهد بود.
باید توجه داشت که رابطه همبستگی یاد شده الزاما نباید مستقیم باشد، بلکه می تواند معکوس نیز باشد. اساسا به دلیل منفی یا مثبت بودن همبستگی است که در برخی منابع روایی ملاکی را به دو نوع همگرا (دارای همبستگی مستقیم) و واگرا(دارای همبستگی معکوس) تقسیم کرده اند.
به عنوان مثال محققی را در نظر بگیرید که به سنج نگرش های مذهبی افراد با یک مقیاس خود ساخته پرداخته است. او می تواند میزان مشارکت افراد در مراسم مذهبی را به عنوان یک متغیر ملاک در نظر گرفته و همزمان با سنجش نگرش های مذهبی، آن را اندازه بگیرد. چنانچه بین این دو متغیر همبستگی مثبت معنادار برقرار باشد مقیاس نگرش سنج مذهبی از روایی ملاکی همزمان لازم برخوردار است.
لازم به ذکر است که برای آزمون های روایی ملاکی همزمان و پیش بین می توان از گروههای ملاک نیز استفاده کرد. گروههایی که به عنوان ملاک استفاده می شوند غالبا دو سر انتهایی پیوستاری هستند که متغیر ملاک بر روی ان توزیع می شود.
نکته بسیار مهمی که باید در سنجش روایی ملاکی در نظر داشته باشیم، اطمینان از روایی درونی روایی ملاکی است. بدین معنی که گاهی اوقات ممکن است شدت و ضعف همبستگی بین متغیر ملاک و متغیری که محقق برای آن ابزار ساخته است تحت تاثیر متغیرهای ناخواسته قرار بگیرد.در چنین شرایطی لازم است محقق نسبت به کنترل متغیرهای مورد نظر اقدامات لازم) نظیر اعمال روش های پیشرفته آماری) را انجام دهد.
به عنوان مثال ممکن است رابطه همبستگی ضعیف بین متغیر نگرش نسبت به کلاس های خصوصی (که مقیاس آن توسط محقق طراحی شده است) و شرکت در این کلاس ها (به عنوان متغیر ملاک) ضعیف باشد و محقق را به این نتیجه برساند که روایی ملاکی مقیاس نگرش سنج وی ضعیف است. در حالی که ضعف همبستگی یاد شده ناشی از عدم کنترل متغیر وضعیت اقتصادی خانواده و یا سطح سواد والدین اعضای نمونه باشد. چه بسا با کنترل این دو متغیر شدت رابطه یاد شده دچار تغییرات قابل توجهی بشود. توجه به مباحث مربوط به روایی درونی می تواند در این زمینه مفید باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *