image
تاریخ : 2015/10/05 نویسنده : h.gh دیدگاه : 2

عوامل تهدید کننده روایی درونی در طرح های آزمایشی
یکی از روش های رایج برای تامین روایی درونی استفاده از طرح های آزمایشی است. در طرح های آزمایشی با انتساب تصادفی نمونه به گروههای گواه و آزمایش با اطمینان از همتا بودن اعضای گروههای مزبور ، از تاثیر متغیرهای مزاحم ، که ممکن است روایی درونی روابط بین متغیرهای مستقل و وابسته را تحت تاثیر قرار دهند، جلوگیری شود.
در اینجا به عوامل مهمی که می توانند روایی درونی طرح های آزمایشی را تهدید نمایند اشاره می شود:
اثر تاریخچه :
تاریخچه به نفوذ مجموعه رویدادهای ویژه ای گفته می شود که جزء کاربندی آزمایش نیست ، اما همزمان با آن یا در فاصله زمانی بین دو بار سنجش ، روی می دهد…… برای کنترل عامل تاریخچه می توان از گروه کنترل استفاده کرد ، چون تجارب خارجی که گروه کنترل خواهد داشت با تجارب گروه آزمایش یکسان است. بنابراین اگر هر دو گروه ، همان تاریخچه را تجربه کنند از اهمیت این عامل کاسته می شود.
عامل رشد ( بلوغ ) :
این عامل نیز در طرح های آزمایشی پیش تست – پس تست تک گروهی است که روایی درونی را دچار اختلال می کند. « عامل رشد به فرآیندهای رشد طبیعی که در حین کاربندی آزمایشی رخ می دهد گفته می شود.عامل رشد و بلوغ عمومی است و بستگی به تغییر یا رشد ارگانیزم مورد مطالعه دارد…. رشد ممکن است زیستی ، روانشناختی یا حتی ترکیبی از این دو باشد….. استفاده از گروه کنترل ( یا گروه قابل مقایسه با گروه آزمایشی ) پژوهشگر را قادر می سازد که بدون توجه به اثرات محدود کننده عاملرشد ، در مورد اثرات متغیر تجربی نتیجه گیری کند.»
این عامل یکی از مصادیق تاریخچه یا همان مجموعه رویدادهای ویژه ای است که جزء کاربندی آزمایشی نیست ، که همزمان با آن یا در فاصله زمانی بین دو بار سنجش ، لیکن به طور خود به خود روی می دهد. در حقیقت تفاوت عامل رشد و تاریخچه در خود به خودی بودن عامل رشد در مقایسه با تاریخچه است.
اثر پیش آزمون :
این عامل در آن دسته از طرح های آزمایشی تاثیرگذار است که در آنها از پیش تست و پس تست استفاده می شود.« مقصود از عامل آزمون ( پیش آزمون ) ، تاثیر اجرای یک تست در نتایج تستی است که در مرحله دوم اجرا می شود.»
طرح سالمون که یک طر پیش آزمون – پس آزمون با دو گروه کنترل است می تواند تاثیر منفی عامل پیش آزمون را در روایی درونی کاهش دهد زیرا در این طرح در یکی از گروه های کنترل و نیز یکی از گروههای آزمایش پیش تست انجام نمی شود.
ابزاریابی :
این عامل که در صورت بی توجهی محقق می تواند روایی درونی هر نوع طرح آزمایشی را تحت تاثیر قرار دهد به تغییراتی ارتباط پیدا می کند که می تواند در نتیجه تغغییرات مربوط به ابزار سنجش و روش های گرد آوری داده ها یا در نتیجه تغییرات مشاهده گران ، مصاحبه کنندگان و نمره گذاران روی می دهد. یا در حالتی که سوالات پس تست ساده تر از سوالات پیش تست باشد. تهدید دیگر آن است که اگر مشاهده گرها ، درجه بندی کنندگان یا مصاحبه گرها از هدف آزمایش آگاه شوند ، امکان دارد آگاهانه یا نا آگاهانه تلاش کنند احتمال تایید فرضیه مورد آزمایش را افزایش دهند.برای جلوگیری از این عامل باید ابزار سنجش و نیز گردآوری کنندگان داده ها در مدت آزمایش و برای همه گروههای مختلف آزمایشی ثابت بمانند.

اثر رگرسیون :
اثر رگرسیون در آن دسته از طرح های آزمایشی که پیش آزمون در آنها اجرا می شود مشاهده می شود.
عامل رگرسیون در برخی طرح های آزمایشی ، که انتخاب افراد بر اساس نمره های نهایی در دو طرف طیف یک متغیر قرار می گیرد، می تواند نتایج نهایی را تحت تاثیر قرار دهد.بدین معنی که نمرات افراد قوی و ضعیف (واقع در دو طرف طیف) در پس آزمون به سمت میانگین گرایش پیدا می کند.تاثیر این عامل بیشتر در مواردی مشاهده می شود که پیش آزمون مورد استفاده قرار می گیرد.طرح سالمون ، که یک طرح پیش آزمون – پس آزمون با دو گروه کنترل است، می تواند اثر رگرسیون ناشی از پیش آزمون را در روایی درونی کاهش می دهد زیرا در این طرح در یکی از گروههای کنترل و نیز یکی از گروههای آزمایش پیش تست انجام نمی شود.
روش های گزینش :
این عامل به نحوه انتخاب افراد برای گروههای گواه و آزمایش بر می گردد. برای پیشگیری از تاثیر منفی این عامل بهتر است محقق برای انتخاب نمونه و انتساب آنها به گروه گواه و آزمایش از نمونه گیری تصادفی استفاده نماید و پس از آن داوطلب بودن اعضای گروه آزمایش را جویا شود.
تلفات تجربی :
«تلفات تجربی اصطلاحی است که به درصد افت آزمودنی ها در گروههای مورد مطالعه گفته می شود. در هر مطالعه مطلوب آن است که بتوانیم داده های پس تست را از همه آزمودنی هایی که از ابتدا در پژوهش شرکت داشته اند گرد آوری کنیم……از آنجا که این امکان وجود دارد که افرادی که از شرکت در مطالعه منصرف شده اند با افراد مورد مطالعه متفاوت باشند، روایی درونی دچار اختلال می شود چه ممکن است تفاوتهای مشاهده شده در پس تست ناشی از افت نمونه و رابطه آنها با متغیر وابسته باشد.»
تعامل ها :
وجود اثر متقابل بین عامل های طرح های آزمایشی مانع از این می شود که وجود یا عدم اثرات اصلی را تفسیر نماییم. این مشکل در طرح های آزمایشی با بیش از یک عامل ( از جمله طرح ستلمون ) پیش می آید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *