image
تاریخ : 2016/03/13 نویسنده : h.gh دیدگاه : 0

متغیر آشکار (Obvious variable)
متغیری است که با یک سوال ساده قابل سنجش است مثل سن ، جنس و میزان تحصیلات
متغیر پنهان ( Latent variable)
متغیری است که مفهومی کاملا دقیق و مشخص ندارد. مثل مشارکت اجتماعی و سواد اطلاعاتی
متغیر میانجی ( مداخله گر یا رابط) (Intervening variable)
اگر متغیر x از طریقZ بر Y تاثیر بگذارد، آنگاه متغیر Z را متغیر میانجی یا مداخله گر می نامیم. متغیر میانجی بیانگر مکانیسم تاثیر x بر Y است. این متغیر را گاه متغیر واسطه ای یا مزاحم نیز نامیده اند. به عنوان مثال درآمد والدین( متغیر مستقل) از طریق امکانات کمک آموزشی ( متغیر مداخله گر) بر ععملکرد تحصیلی فرزندان ( متغیر وابسته) تاثیر می گذارد. از ویژگی های این متغیر این است که فرضی اند، قابل کنترل نیستند و مستقیما قابل اندازه گیری و مشاهده نمی باشند.
متغیر کاذب (Spurious variable)
متغیر A برای Y وقتی کاذب است که هر دوی آنها تحت تاثیر متغیر X باشند. به عنوان مثال اندازه کف دست برای استعداد کلامی کودکان یک متغیر کاذب است، چون هر دو تحت تاثیر متغیر سن قرار دارند. باید توجه داشت که بین متغیر کاذب و متغیر وابسته نمی توان ربط علی معقولی پیدا نمود.
متغیر بازدارنده (Suppressor variable)
هرگاه عدم کنترل یک متغیر ( مثل Z) موجب شود رابطه بین دو متغیر ( مثلا X و Y ) ضعیف شود، آن متغیر (Z) را بازدارنده می نامیم. به عنوان مثال ممکن است عدم کنترل متغیر سن ( متغیر بازدارنده ) موجب ضعیف شدن رابطه بین تحصیلات ( متغیر مستقل) و مشارکت سیاسی ( متغیر وابسته) شود و با کنترل آن رابطه ای قوی بین این دو متغیر مشاهده شود.
متغیر کنترل (Control variable)
هر متغیری که تاثیرش بر روابط بین متغیرهای پژوهشی از طریق روش های آماری یا نمونه گیری کنترل شده باشد، متغیر کنترل نامیده می شود. به عنوان مثال اگر عملکرد تحصیلی دانش آموزان دختر و پسر را یک بار در مدارس دولتی و یک بار در مدارس غیر انتفاعی با یکدیگر مقایسه کنیم؛ تاثیر جنسیت را بر عملکرد تحصیلی کنترل نموده ایم. امروزه با روش های پیشرفته آماری نظیر ضرایب همبستگی تفکیکی و نیمه تفکیکی و نیز تحلیل کوواریانس می توان تاثیر متغیرهای ناخواسته را کنترل نمود. متغیر کنترل را گاهی متغیر سابقه، متغیر طبقه بندی و یا متغیر سازماندهی نیز می نامند.
متغیر تعدیل کننده (Moderator variable )
متغیر تعدیل کننده متغیری است که از سوی محقق انتخاب، دستکاری و اندازه گیری می شود و احتمال دارد بر جهت و میزان رابطه ای که ممکن است میان متغیرهای مستقل و وابسته وجود داشته باشد، اثر بگذارد. برای مثال محققی می خواهد رابطه بین متغیر مستقل کیفیت جاده ها و متغیر وابسته تعداد تصادفات را بررسی کند؛ در اینجا ممکن است متغیری مثل افزایش تعداد ماشین ها در سال بر این رابطه تاثیر بگذارد که در این صورت متغیر تعداد ماشین ها یک متغیر تعدیل کننده محسوب می شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *